Ze zbiorów miłośnika historii Krzysztofa Zakrety z Iławy.
Niewielu w ogóle podjęło się rozwiązania tej zagadki. Komuś widoczny na głównym zdjęciu budynek skojarzył się z widokiem od zaplecza na dzisiejszy powiatowy szpital w Iławie – ale to błędny trop. Chociaż iławianie często przyglądają się archiwalnym fotografiom, a wiele z nich zdążyło się wręcz opatrzeć, ta to prawdziwe wyzwanie!
Zdjęcie, które wyjął z archiwum i poddał retuszowi miłośnik historii i krajoznawstwa Krzysztof Zakreta z Iławy, jest niełatwą do rozwikłania zagadką.
Widoczny na fotografii budynek stoi bowiem w Iławie po dziś dzień – ale niewielu potrafi wskazać, gdzie dokładnie. Tutaj rozwiążemy tę zagadkę. To dzisiejszy adres: ul. 1 Maja 6. Budynek został poddany znacznej przebudowie – ale to ten sam obiekt, datowany jeszcze na czasy przedwojenne, a dokładnie na 1920 rok. Ingerencja była tak duża, że budynku, pomimo wieku, nie uznaje się dziś za zabytkowy – nie znajdziemy tego adresu w ewidencji zabytków naszego miasta.
Ulica 1 Maja 6 - to jeszcze przedwojenny budynek. Choć na pierwszy rzut oka aż trudno w to uwierzyć - dokładnie ten sam, co na głównym zdjęciu. Fot. kadr z filmu Krzysztofa Zakrety.
W miejskiej ewidencji zabytków jest natomiast położony prawie po sąsiedzku budynek mieszkalny na ul. 1 Maja 3. Jak on prezentuje się dziś, a jak wyglądał przed wojną? Niestety upływający czas nie był łaskawy, budynek obecnie jest w złym stanie i wymaga remontu. Zdjęcie historyczne zostało poddane retuszowi przez Krzysztofa Zakretę, zdjęcie współczesne jest jego autorstwa.
I jeszcze jedna niespodzianka z ulicy 1 Maja – jeszcze jedno rzadko widywane zdjęcie. To z kolei budynek z dzisiejszym adresem: ulica 1 Maja 17. Ten budynek jest w dobrym stanie, był remontowany, do dziś pozostaje ujęty w miejskiej ewidencji zabytków.
A jeśli jesteście ciekawi i chcecie zobaczyć więcej takich fotograficznych ciekawostek, zachęcamy do obejrzenia załączonego filmu z kanału Krys Zak na Youtubie – zobaczycie tam przedwojenne zdjęcia, poddane retuszowi – i współczesny wizerunek tych miejsc na migawkach wideo. Polecamy te historyczne spacery!
Tak mówi autor o swojej filmowej serii:
„Iława sprzed 1945 roku, warto zobaczyć” to czwarta część mojego cyklu "Iława, warto zobaczyć" (odcinek drugi "Mała architektura", trzeci "Iława w śniegu"), w której zabieram widzów w podróż po historycznej tkance miasta, ukazując ponad 100 przedwojennych obiektów zestawionych z ich współczesnym wyglądem. Temat realizacji tego filmu zajmował moją głowę kilka lat, a to z tego względu, że jest to obszerny materiał filmowy do zgromadzenia, na który potrzebowałem kilku dni (jak się okazało, wystarczyły trzy) i pokonania dystansu około 60 kilometrów. W końcu nadarzyła się okazja, do Iławy przyjechała moja znajoma i tak w sposób nieszablonowy zwiedzaliśmy Iławę sprzed 1945 roku. Ciekawy wpis ktoś zamieścił pod filmem, że nigdy od tej strony nie widział Iławy, a bywał tu często. Zapewne i niektórzy mieszkańcy Iławy nie znają z tej perspektywy tego miasta, dlatego zachęcam do obejrzenia filmu i realizacji trasy szlakiem „Iławy sprzed 1945 roku” w dowolnej dla siebie konfiguracji.
9Komentarze
Portal infoilawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Wpisy niezwiązane z tematem, wulgarne, obraźliwe lub naruszające prawo będą usuwane. Zapraszamy zainteresowanych do merytorycznej dyskusji na powyższy temat.
Ten sam dom od strony białego kościoła.
To byłby ten dom.
To oczywiście Blücherstraße. Tylko gdzie zginął piękny pagórek porośnięty drzewami, tak pięknie zobrazowany za wspomnianym budynkiem na zdjęciu pana Zakrety? Zupełnie go powyżej nie widać. Najwyraźniej autor materiału twórczo pobawił się niektórymi zdjęciami, manipulując nimi i przyozdabiając je elementami ze swojej wyobraźni. Takimi również jak panelami technicznymi z zupełnie innej epoki widocznymi przed budynkiem na jego pięknie pokolorowanym dziele. Podobną chyba rolę fantazyjnie ozdobną pełni bujny łan zboża widoczny na dziele pana Zakrety.
Bardzo ciekawa inscenizacja dawnych budynków Iławy na współczesnym tle. Za co dzięki Autorowi za włożony trud. Ale poważne wątpliwości wzbudza wyjaśnienie Autora, że widoczny na górnym zdjęciu solidny budynek jest dawnym wcieleniem dzisiejszego bloku mieszkalnego z ul. 1 Maja 6. Czyli z przedwojennej Blücherstraße. Zdjęcie musiałoby być zrobione od strony zaplecza budynku. A gdzie jest Blücherstraße? Zupełnie jej nie widać. Skoro zdjęcie zrobiono od zaplecza budynku, to gdzie obecnie znajduje się pagórek porośnięty kiedyś drzewami, widoczny w głębi? Działania wojenne go zniwelowały? A tam przecież dziś znajduje się fragment obecnego boiska Budowlanki oraz skrzyżowanie ul. 1Maja i Sobieskiego, gdzie teren się obniża, a nie wznosi. No i widoczne stojące na dole przy budynku panele z urządzeniami technicznymi, wyglądające całkiem współcześnie. Podobnie jak i cały budynek, który wygląda na jakiś współczesny np. szpital. I nie ma raczej nic wspólnego iławską dawną Blücherstraße.
Jest pięknie pokazany biały kościół i w tle dokładnie widać ten budynek. Widać też wiadukt i tory biegnące w kierunku dworca Iława Miasto. Zresztą pan Zakreta wie co mówi.
Iławiaku, gdzie biały kościół, a gdzie ul. 1 Maja 6? Nie ta skala odległości i nie ten profil A gdzie dziś ten pagórek z drzewami? A gdzie ówczesna ulica Bluchera? I co u dołu budynku robią współczesne panele techniczne? Kto takich używał w czasach przedwojennych?
Zdjęcie jest zrobione od strony białego kościoła. Obejrzyj sobie całe na stronie iławskiego muzeum internetowego.
Fajne wspominki. Przydałoby się też trochę informacji co się stało ze starą zabudową Iławy, kto jest za to odpowiedzialny i kto to zrobił. To trudna i często niewygodna historia, ale bardzo ważna.
Przecież wiadomo kto to zrobił. Zrobiły to jednostki tyłowe armii sowieckiej składające się głównie z żołnierzy pochodzenia azjatyckiego. Dla których zabudowa miejska była całkiem obcym i wrogim światem. Więc najpierw przez długie miesiące ją bezkarnie grabili, a później systematycznie palili wzniecając np. w środku budynków ogniska, na których gotowali kaszę. Tak jak to robili na Syberii. Iława prawie zupełnie nie ucierpiała w wyniku działań wojennych w styczniu 1945 r. Front przeleciał przez nią szybko, ale zaczęła się kilkuletnia grabież miasta opróżnionego z mieszkańców. Iława miała pecha, ponieważ leżała tuż za dawną granicą polsko- niemiecką. A Stalin wydał jeszcze w 1944 r. dyrektywę, aby wszystko co niemieckie rabować i niszczyć. No i w tym rejonie pech trafił właśnie na Iławę, bo była do wielu obywateli sowieckich pierwszym miastem niemieckim, do którego weszli. Z wiadomym skutkiem. Ale gdyby nie oni, to nadał byłaby miastem niemieckim. I to jest cały paradoks tej historii.