Od pogańskiego gaju do cudownego objawienia

Historia tego miejsca sięga XIII wieku, kiedy to w pobliżu Lubawy szumiał pogański, święty gaj, w którym Prusowie odprawiali swoje pradawne rytuały. Nad jednym z potężnych drzew, pochylonym nad strumykiem, rozbłysła pewnego dnia niezwykła jasność, z której wyłoniła się łagodna figura Maryi z Dzieciątkiem. Zdumieni chrześcijanie zabrali ją do fary w Lubawie, jednak rzeźba w niewytłumaczalny sposób trzykrotnie wracała na swoje pierwotne miejsce, do gaju. Ludzie odczytali to jako znak, wycięli pogańskie drzewa i wznieśli tam drewnianą kaplicę. Z czasem, w trosce o bezpieczeństwo darów wotywnych i samej figury, przeniesiono ją na stałe do kościoła farnego w Lubawie. Na znak duchowej więzi każdego roku organizuje się jednak uroczystą procesję do Lip.

Miejsce kultu, ale też rekreacji. Sanktuarium w Lipach to także piękny ogród.

Renesansowa rzeźba i wieki wdzięczności

Sama cudowna figura na co dzień spoczywa w kościele farnym w Lubawie, w ufundowanej przez rodzinę Mortęskich kaplicy. Ta trzydziestocentymetrowa rzeźba w stylu renesansowym, której twórca pozostaje nieznany, sprawia wrażenie unoszącej się nad wiernymi dzięki owalnemu obramowaniu podtrzymywanemu przez anioły i obłoki. Kulcie temu od wieków towarzyszą wota wdzięczności za doznane łaski. Najstarsza z zachowanych tabliczek pochodzi z 1593 roku. Cenne plakietki zostały przed laty skrupulatnie spisane i zabezpieczone przez dawnego kustosza maryjnego kultu i proboszcza lubawskiej fary, zmarłego w roku 2020 śp. księdza Franciszka Koskę, dzięki czemu przetrwały jako materialny dowód wiary dawnych mieszkańców tych ziem.

Maryja z Dzieciątkiem na ręku – figura Lipskiej Pani otoczona jest w Lubawie szczególną czcią.
Fot. Parafia Nawiedzenia NMP i św. Anny w Lubawie.

Historyczna koronacja i Prymas Tysiąclecia

Postać Prymasa Tysiąclecia jest w wyjątkowy sposób związana z historią lubawskiej fary i Sanktuarium Matki Bożej Lipskiej. To właśnie błogosławiony kardynał Stefan Wyszyński dokonał 2 lipca 1969 roku koronacji figury Matki Bożej Lipskiej, gromadząc tysiące wiernych i pozostawiając trwały ślad w dziejach tej ziemi. Koronacja ta była nie tylko duchowym świętem, ale również historycznym wydarzeniem, które na zawsze wpisało się w dzieje kultu Matki Bożej Lipskiej i całej diecezji toruńskiej. Zgoda na koronację, nadana przez Papieża Pawła VI, była wyrazem uznania dla głębokiej czci, jaką Maryja cieszyła się w tym regionie, a sama uroczystość stała się jednym z najważniejszych momentów w historii sanktuarium.

Koronacja figury Matki Bożej Lipskiej dokonana 2 lipca 1969 roku przez Prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego to jeden z najważniejszych momentów w historii Sanktuarium Matki Bożej Lipskiej.
Fot. Parafia Nawiedzenia NMP i św. Anny w Lubawie.

Opiekunka przyrody, rolników i dzieci

Matka Boża Lipska jest czczona jako patronka rolników i ekologów, co idealnie wpisuje się w naturalny charakter tego miejsca i uczy szacunku do przyrody. Zwracają się do niej osoby pracujące na roli, prosząc o życiodajny deszcz i ochronę przed klęskami pogodowymi. Madonna z Lip to również patronka życia poczętego i opiekunka dzieci. W dowód szczególnej więzi rodzice w czasie uroczystości odpustowych publicznie zawierzają swoje dzieci, otrzymując pamiątkowe obrazki. Ważnym, pełnym zadumy punktem na terenie zadbanego parku sanktuarium jest także pomnik pamięci dzieci, które odeszły zbyt wcześnie.   

Perła duchowości w słowach kustosza

Nad rozwojem i pielęgnacją tego wyjątkowego terenu czuwał przez lata zasłużony wieloletni proboszcz parafii pw. Najświętszej Maryi Panny i Świętej Anny w Lubawie, emerytowany w roku 2025 ksiądz kanonik Mieczysław Rozmarynowicz. Tak opisał on znaczenie Lip w życiu mieszkańców:

"Sanktuarium Matki Bożej Lipskiej to wyjątkowa perła duchowości w diecezji toruńskiej. Od pokoleń pielgrzymi przybywają tutaj, aby u stóp Lipskiej Pani powierzać swoje troski, prosić o łaski dla swoich rodzin, uzdrowienie z chorób oraz wsparcie w codziennych zmaganiach. To miejsce modlitwy i zawierzenia, gdzie serca wypełnia nadzieja, a dłonie składają się do ufnej prośby."

Szeroko uznane są zasługi wymienionego duchownego na rzecz zagospodarowania przestrzeni i zieleni lipskiego sanktuarium, dzięki czemu stało się ono nie tylko miejscem kultu religijnego, ale też jednym z ulubionych przez mieszkańców Lubawy i okolic terenem rekreacyjnym oraz istotnym elementem wzbogacającym atrakcyjność turystyczną miasta.

Uroczystości, pielgrzymki i informacje dla odwiedzających

Miejsce to tętni życiem przez cały rok. Nabożeństwa fatimskie w Lipach odbywają się każdego trzynastego dnia miesiąca od maja do października o godzinie 19:30, a towarzyszy im nastrojowa procesja ze świecami i modlitwa różańcowa. Nabożeństwa majowe w sanktuarium w Lipach są odprawiane w niedziele o godzinie 16:30.

Prawdziwe rzesze pielgrzymów z różnych zakątków regionu przyciągają coroczne uroczystości odpustowe trwające od 1 do 3 lipca. Rozpoczynają się one w kościele farnym w Lubawie nieszporami, po których wyrusza okazała procesja z figurą prowadzona do Lip. Pierwszy dzień to czas mszy w intencji rolników, koncertów ewangelizacyjnych oraz drogi krzyżowej ze świecami. O północy rzeźba trafia do kościoła w Lipach, gdzie odbywa się całonocne czuwanie z pochodem ofiarnym. Z kolei drugi dzień odpustu to poranna liturgia pokutna, msza w intencji kierowców oraz nieszpory, po których figura w uroczystej procesji powraca do Lubawy. To czas wielkiego, wspólnotowego przeżycia w otoczeniu wspaniałej lokalnej przyrody.

Doroczna pielgrzymka z figurą do Lip rozpoczyna lipcowe uroczystości odpustowe. Fot. Michał Zalewski.

Lipcowy odpust nadal przyciąga do Lip tłumy wiernych. Fot. Michał Zalewski.

Źródło: informacje lubawskiej fary - Parafia Nawiedzenia NMP i św. Anny w Lubawie / red. Info Iława.